Publicaties
Rechts-populisten in maatpak pak je niet aan met hysterie en clickbait
0 Reacties
Snijpunt
maatschappij

Rechts-populisten in maatpak pak je niet aan met hysterie en clickbait

Baudet en Van Langenhove komen veel meer aan bod in de media dan hun soortelijke gewicht rechtvaardigt.

Vlaanderen en Nederland hebben recent kennisgemaakt met een nieuw politiek fenomeen: gesofisticeerde, strak in het pak zittende jonge intellectuelen die kiezen voor een rechts-populistische koers. ‘Wil de democratie het gevecht winnen met deze jongemannen, dan moeten we hen niet doodgooien met beladen termen uit het verleden, maar het debat durven aan te gaan’, stelt Hind Fraihi.

Een van de bekendste namen uit het rijtje is Thierry Baudet, die met zijn Forum voor Democratie (FvD) zorgde voor een kleine aardverschuiving in de Nederlandse Provinciale Statenverkiezingen. In Vlaanderen kennen we inmiddels allemaal Dries Van Langenhove, oprichter van de extreemrechtse studentenorganisatie Schild & Vrienden (S&V), en nu onafhankelijke lijsttrekker voor het Vlaams Belang (VB) in de provincie Vlaams-Brabant.

Uiteraard zijn er verschillen. Baudet wordt over het algemeen gezien als een meer aanvaardbare, zeg maar lightversie van Geert Wilders (PVV). Hij koketteert graag met zijn bevlogen eruditie, strooit volop Latijnse citaten in het rond en gebruikt termen als “boreaal Europa”, wat een eufemisme is voor blank Europa. Van Langenhove is “doelmatiger”. Zo aarzelt hij niet om een leerkracht zedenleer op te bellen die hem in haar les een “randdebiel” noemde. Als kind van zijn generatie leeft hij op de sociale media; het middel bij uitstek om zijn boodschap ongefilterd tot bij de achterban te krijgen. En die laat bij Van Langenhove weinig aan de verbeelding over. Een voorbeeld van een van zijn vele honderden tweets: “Aan de N-VA fanboys die me aanvallen om m’n legitieme kritiek op Francken: Stel je eens de vraag; denk je dat het voor je kleinkinderen zal uitmaken of de migranten zijn binnengelaten door ‘menselijke Maggie’ of door ‘stoere Theo’, als ze overal een minderheid zijn in eigen land?”

‘Omvolking’

Daarmee hebben we meteen hun belangrijkste gemeenschappelijke punt aangeraakt: de angst voor de zogenaamde omvolking. Dat is de vrees bij een deel van de blanke bevolking om, door migratie en kroostrijke gekleurde gezinnen, binnen niet al te lange termijn een minderheid te worden in eigen land. Een angst die deels zijn oorsprong vindt in een demografische realiteit. In heel wat steden in Vlaanderen en Nederland zijn de schoolklassen inderdaad opvallend kleurrijk. Maar in plaats van daar een potentiële meerwaarde in te zien, benaderen partijen als VB en FvD die trend louter negatief. Ze koppelen die dan respectievelijk aan de gevreesde islamisering of een “homeopathische verdunning” van de autochtone bevolking.

Vaderlandse geschiedenis wordt verorberd als een buffet waar je alleen de lekkerste hapjes uitpikt

Daarmee appelleren ze aan dat deel van de blanke Nederlanders en Vlamingen die “hun eigen land niet meer herkennen”. Bovendien staan de tradities, normen en waarheden van dat geïdealiseerde land van weleer stevig onder druk door de kritiek van een groeiend en mondig deel van de “allochtone” bevolking dat complexloos zijn/haar plaats opeist in de samenleving. Zwarte Piet, Leopold II, het AfricaMuseum of de talloze straten vernoemd naar de Nederlandse zeehelden; alles staat ter discussie. De vaderlandse geschiedenis wordt verorberd als een zelfbedieningsbuffet waar je alleen de lekkerste hapjes kunt uitpikken. Het minder aangename blijft dan onaangeroerd liggen, soms decennialang.

“Men gelooft niet meer in Nederland, dat is zeker. Niet meer in de westerse beschaving ook, in onze taal, die inmiddels is afgeschaft op onze universiteiten. Men gelooft niet meer in onze kunsten. In ons verleden. Men gelooft niet meer in onze feestdagen, in onze helden. In onze traditionele stedenbouw”, zei Baudet daarover in zijn overwinningsspeech.

Hysterie en media

“Weg met ons”, het is een kreet die vaak weerklinkt op de sociale media. Een groeiend deel van de autochtone Nederlanders en Vlamingen voelt zich in het nauw gedreven door het verleden en hun privileges. Alsof hun witte huid een historische schuld is die ze meezeulen ten opzichte van de gekleurde medemens. Bij mannen komt daar dan ook nog eens het genderprivilege bovenop. Baudet en Van Langenhove counteren dat door een narratief van masculiene, blanke trots. Het Westen heeft veel gerealiseerd in het verleden en de wereld zou daar dankbaar voor moeten zijn.

Maar deze voedingsbodem alleen verklaart het succes niet van deze politieke nieuwkomers. In Nederland gaat een dergelijk discours al rond sinds wijlen Pim Fortuyn een gooi deed naar de macht. In Vlaanderen dateert de eerste Zwarte Zondag van 24 november 1991. Waarom scheren partijen als FvD en VB nu (opnieuw) hoge toppen? In twee woorden: hysterie en media.

‘Fascisme!’ roepen is paradoxaal in zijn hysterie

Populistisch rechts kan maar groeien als het een sparringpartner heeft van enig formaat, een vijand zeg maar. Naast usual suspects als migranten en moslims richten Baudet en Van Langenhove hun pijlen ook op het establishment, academici en de media. “Journalisten, jullie tijd is gedaan”, haalde Van Langenhove uit tijdens zijn Mars tegen Marrakesh. Volgens hem misbruikt de vierde macht haar invloed om leugens te verspreiden. Lügenpresse is een term die het al decennia goed doet in extreemrechtse kringen. Thierry Baudet lanceerde op zijn beurt dan weer een kliklijn voor te linkse leerkrachten “die hun leerlingen indoctrineren”.

De pers neemt maar al te graag die handschoen op. “Word wakker: de fascisten hebben gewonnen”, kopte de Volkskrant boven de column van Asha ten Broeke daags na de verkiezingsoverwinning van het FvD. Het roepen van “Fascisme!” is paradoxaal in zijn hysterie. Enerzijds roept het beelden op van bruinhemden die door de straten marcheren en van wetten die bepaalde delen van de bevolking uitsluiten van de maatschappij, waardoor de vlag absoluut de lading niet dekt. Bovendien wordt de term, met betrekking tot Baudet en Van Langenhove, zo vaak geroepen dat men inmiddels het echte fascisme niet meer zou herkennen als het zijn lelijke kop opsteekt. The Boy Who Cried Wolf, maar dan in een politieke variant.

Begrijpen is bestrijden

Bovendien komen de heren Baudet en Van Langenhove veel meer aan bod in de media dan hun soortelijke gewicht rechtvaardigt. In de jacht naar clickbait zijn ze welkom, want hun ongenuanceerde uitspraken en plannen gaan gegarandeerd viraal op de sociale media. Sterker nog, hun electorale kapitaal zit vervat in de ruime achterban die ze verzamelden op Twitter en Facebook. De strijd die Van Langenhove ontketende toen een van zijn accounts werd verwijderd, spreekt dan ook boekdelen. Toen Facebook overstag ging en het account weer activeerde, werd dit gevierd als een overwinning.

Debatteren is uitzoeken waarom sommige individuen en partijen consequent onrust stoken

Wil de democratie het gevecht met jongemannen als Thierry Baudet en Dries Van Langenhove winnen, dan moeten we hen niet doodgooien met beladen termen uit het verleden, maar het debat durven aan te gaan. Eerlijkheid is daarbij van het grootste belang. We moeten durven toe te geven dat immigratie gepaard gaat met problemen en dat er binnen de islam stromingen en tendensen bestaan die niet volledig passen binnen ons westerse kader.

Debatteren is op zoek gaan naar verklaringen waarom sommige individuen en partijen consequent onrust stoken en haat zaaien tegen mensen met een migratieachtergrond. Begrijpen is bestrijden. En bestrijden is verantwoordelijkheid opnemen. Dat geldt ook voor de media die, bestempeld als leugenpers, zelf het aas dreigen te worden van hun jacht op clickbait. De jager die de prooi wordt, dat kan geenszins de rol zijn van een waakhond. The Dog Who Cried Boys, laten we die fabel ongeschreven laten.

Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische betaling. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met philippe.vanwalleghem@onserfdeel.be