Publicaties
Nederlandse en Vlaamse emigranten houden vast aan hun taal en cultuur
1 Reacties
taal

Nederlandse en Vlaamse emigranten houden vast aan hun taal en cultuur

Voor geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen speelt de eigen taal en cultuur nog altijd een belangrijke rol in het dagelijkse leven. Dat blijkt uit Vertrokken Nederlands, het eerste wereldwijde onderzoek naar het behoud of verlies van de Nederlandse taal, cultuur en identiteit bij emigranten. Het onderzoek werd uitgevoerd door het Meertens Instituut in opdracht van de Taalunie.

Er wonen momenteel naar schatting 700.000 tot ruim één miljoen Nederlanders in het buitenland en ongeveer 440.000 Belgen (Vlamingen en Walen). Maar liefst 7.000 emigranten uit 130 landen namen deel aan het onderzoek Vertrokken Nederlands. Dat is een aanvulling op het onderzoek naar de Staat van het Nederlands, dat zich richt op de taalkeuze in Nederland en Vlaanderen en dat, ook in opdracht van de Taalunie, in 2017 door het Meertens Instituut en de Universiteit van Gent is verricht.

Veel emigranten zien het Nederlands als een kernwaarde van hun identiteit

De resultaten van Vertrokken Nederlands wijzen uit dat veel emigranten het Nederlands als een kernwaarde van hun identiteit zien. Ze willen de taal en hun cultuur graag doorgeven aan hun kinderen en hebben grote behoefte aan informatie over hoe ze bijvoorbeeld kinderen in hun vestigingsland tweetalig kunnen opvoeden.

Dat is een verrassende vaststelling, omdat uit eerder onderzoek was gebleken dat Nederlanders en Vlamingen die in de vorige eeuw naar de Verenigde Staten, Canada of Australië waren vertrokken, vaak hun taal snel opgaven.

De belangrijkste conclusies van Vertrokken Nederlands op een rij:

  • Voor de meerderheid van de deelnemers in dit onderzoek is het Nederlands nog steeds een van de meest gebruikte talen in het vestigingsland: 97% van de deelnemers spreekt wekelijks Nederlands, waarvan 64,6% meer dan acht uur per week, vooral in privésituaties en op sociale media.

  • Meer dan 85 procent van de deelnemers ervaart de Nederlandse taal als een kernwaarde van de eigen identiteit.

  • Emigranten lezen nog vaak Nederlandse boeken, lezen veelal nog dagelijks nieuws in het Nederlands, en kijken – al dan niet online – naar Nederlandstalige televisie en films.

  • Behalve aan de taal houden vrijwel alle emigranten ook vast aan het eten of maken van Nederlandse en Vlaamse lekkernijen, met als favorieten stroopwafels, drop, hagelslag, kroketten, Nederlandse kazen, speculaas, friet of patat, pindakaas, mayonaise en appeltaart. Deze lekkernijen worden onder andere via speciale ‘heimweewinkels’ aangeschaft.

  • Twee derde van de emigranten viert Nederlandse en Vlaamse feest- en gedenkdagen, zoals Sinterklaas, Koningsdag of het Feest van de Vlaamse Gemeenschap.

  • Ongeveer 60% van de emigranten is lid van een Nederlandse of Vlaamse vereniging in hun woonplaats of van een Nederlandse of Vlaamse online community, zoals een Facebookgroep.

  • Geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen onderhouden de band met het thuisland vooral dankzij communicatiemiddelen in het Nederlands, zoals sociale media en Skype, online kranten, digitale televisie en Nederlandstalig onderwijs.

Behoeften

Aan de uitgeweken Nederlanders en Vlamingen is gevraagd of zij behoefte hebben aan talige ondersteuning vanuit de Lage Landen. Uit de antwoorden blijkt dat inderdaad het geval, al is de nood in sommige landen hoger dan in andere. De meeste behoefte hebben emigranten aan:

  • informatie over Nederlandstalig onderwijs en tweetalig opvoeden;

  • betere en gratis toegang tot Nederlandstalige televisie, film en radio;

  • toegang tot Nederlandstalige media, zoals nieuwssites, (digitale) kranten en tijdschriften;

  • Nederlandstalige boeken, zoals studieboeken, audioboeken, kinderboeken en literatuur, en informatie over nieuwe publicaties;

  • informatie over culturele evenementen, zoals aankondigingen van bezoekende Nederlandse of Vlaamse podiumkunstenaars, musici, schrijvers en academici;

  • Nederlandstalige zorg, met name in verzorgingstehuizen;

  • (online) winkels voor Nederlandse en Vlaamse producten (drop, hagelslag, etc.).

  • hulp bij papierwerk of praktische zaken.

Op grond hiervan is de belangrijkste aanbeveling van Vertrokken Nederlands om te onderzoeken of het mogelijk is een digitaal of fysiek informatiecentrum over de Nederlandse taal, cultuur en onderwijs op te zetten dat specifiek gericht is op geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen.

Zo’n informatiecentrum kan volgens de onderzoekers de betrokkenheid van deze emigranten met het geboorteland verstevigen en bestendigen. Het centrum kan een samenwerkingsverband zijn tussen instellingen als de Taalunie, de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek (IVN), de Stichting NOB voor het Nederlandse onderwijs wereldwijd, consulaten en op emigranten gerichte organisaties als de Stichting GOED (Grenzeloos Onder Een Dak), de Stichting Nederlanders Buiten Nederland (SNBN) en Vlamingen in de Wereld (VIW).

Instellingen of personen die belangstelling hebben om mee te werken of mee te denken over een dergelijk informatiecentrum of een vervolg op het pilotonderzoek kunnen zich melden bij projectleider Nicoline van der Sijs, Meertens Instituut, post@nicolinevdsijs.nl. Ze worden dan uitgenodigd voor een discussiebijeenkomst begin 2020.

Download hier het volledige onderzoekrapport.
Dit artikel verscheen in gewijzigde vorm eerder op Neerlandistiek.nl.

JefVanStaeyen

Deze tekst, en vooral zijn titel, kan best met een flinke korrel zout genomen worden.
Daarvoor verwijs ik naar pagina 16 en volgende van het rapport, waarin aangeduid is op welke wijze respondenten werden gezocht, en waaruit blijkt dat vooral kanalen werden gebruikt die mensen samen brengen die een min of meer sterke band met het vaderland en de moedertaal willen behouden.
De representativiteit van deze groepen t.o.v. de globale groepen emigranten ("geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen", zoals het artikel stelt) is zeer twijfelachtig. Het is alsof men aan de uitgang van de kerk gaat staan om interviews te houden waaruit moet blijken in hoeverre de modale burger nog in een god gelooft.
De titel van het onderzoeksrapport "Vertrokken Nederlands" is dus ook een beetje "Overtrokken Nederlands".
Dat betekent niet dat de onderzoeksresultaten onjuist zouden zijn voor de onderzochte bevolking, maar wel voor de "Nederlandse en Vlaamse emigranten". Een juistere conclusie zou zijn: "Voor geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen die een band willen behouden met het vaderland en de moedertaal en met collega's emigranten speelt de eigen taal en cultuur nog altijd een belangrijke rol in het dagelijkse leven."

Terloops nog dit:
- Hebben de onderzoekers onderzocht in welke mate geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen in dezelfde verenigingen en netwerken zitten en samen initiatieven nemen? Of zitten ze meestal apart?
- Er kwam geen enkel antwoord uit Congo, nochtans de voormalige Belgische kolonie, waarmee het land nog altijd een bijzondere relatie onderhoudt. Hoe valt dat te verklaren?

Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische betaling. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met philippe.vanwalleghem@onserfdeel.be