Context bij cultuur in Vlaanderen en Nederland

Publicaties

Context bij cultuur in Vlaanderen en Nederland

Je hart en het geld volgen: waarom Vlaams-Nederlandse samenwerking in televisieland noodzakelijk is
0 Reacties
VL ⇄ NL

Je hart en het geld volgen: waarom Vlaams-Nederlandse samenwerking in televisieland noodzakelijk is

Nederlanders die in Vlaamse tv-programma’s investeren omdat die zo authentiek zijn. Vlaamse tv-makers die tien jaar achterlopen op de diversiteit in Nederlandse series. Daarover ging het op de derde editie van ‘Grenzeloos Netwerken’ op Film Festival Oostende. ‘Nederlanders kijken niet naar kleur, ras of religie: als het wat opbrengt wordt het gemaakt.’

Eerder schemerde het al een beetje door, maar nu werd het ook hardop gezegd: bij film- en tv-producties hebben de Vlamingen de Nederlanders harder nodig dan andersom. Voor de centen althans. Wie daarvan het meest profiteren? In november kondigden VRT en NPO aan de komende drie jaar samen een vijftal niet nader genoemde programma's te gaan maken met televisiegezicht Tom Waes in een hoofdrol. Het zou gaan om twee fictiereeksen en verschillende non-fictieprojecten, geproduceerd door het Vlaamse productiehuis De Mensen.

Ondanks grensblokkades door boze boeren troffen Nederlandse en Belgische film- en tv-makers elkaar op vrijdag 2 februari op het Film Festival Oostende om te praten over samenwerken. Het is de derde aflevering van Grenzeloos Netwerken, dat vorig voorjaar voor het eerst in Oostende werd gehouden en afgelopen najaar een vervolg kreeg op het Nederlands Filmfestival in Utrecht.

Vandaag gaat het in drie opvolgende panels over de nieuwe samenwerking rond exportproduct Tom Waes; over de Vlaamse Netflixfilm Ferry met importproduct Frank Lammers en over inclusief casten aan weerszijden van de grens met de Vlaamse rapper/acteur Saïd Boumazoughe.

Belgen in Nederland populair

In Oostende licht producent Pieter Van Huyck, van De Mensen, toe dat de Vlaamse ‘tone of voice’ in Nederland erg in zwang is in non-fictie sinds het door Tom Waes gepresenteerde Het Verhaal van Vlaanderen afgelopen jaar op de NPO werd uitgezonden. Het was de Vlaamse versie van het eerder in Nederland onverwacht populaire Het Verhaal van Nederland, dat weer gekopieerd was van het Deense format Historien om Danmark. Zowel de Nederlandse als Vlaamse versie trokken in een topslot op de NPO over de miljoen kijkers. Met als gevolg dat de Nederlanders ingingen op de uitnodiging om voor een nieuw initiatief niet pas achteraf de serie aan te kopen, maar er door investering vooraf een coproductie van te maken.

Maar het kan nog gekker.

Een collega van productiehuis De Chinezen meldt vanaf de eerste rij in De Grote Post dat ook Arnout Hauben met zijn wandeltocht Dwars door de Lage Landen (2022) al zeer populair was in Nederland: ook hij slechtte er al de miljoen kijkers-grens mee. “Nu hebben de Nederlanders een nieuwe reeks besteld, die is aangekocht door de Belgen! Dat is goedkoper voor de Belgen: het is ongekend!” Presentator en acteur Tom Waes (naast de Nederlander Frank Lammers de lead in de misdaadserie Undercover) voegt eraan toe dat hetzelfde gebeurde met het eveneens door De Mensen geproduceerde Reizen Waes (sinds 2013), dat na succes in Nederland werd besteld door de VPRO en tóen pas aangekocht door de VRT.

Charmant

Het geheim van de Vlamingen? Waes: “Kennelijk zijn wij heel charmant: dat vinden de Nederlanders heel boeiend.” Om daar met een stalen gezicht aan toe te voegen: “Misschien is het aan ons Vlamingen om ’t omgekeerde ook boeiend te vinden.”

De dame van het Vlaamse productiehuis De Chinezen is stelliger: “Vroeg of laat worden de Nederlanders hier ook populair.”

Waes: “Ik kan me voorstellen dat iemand als Soundos El Ahmadi, bij de Belgen bekend door haar optreden afgelopen jaar in De Slimste Mens ter Wereld, hier op termijn ook een programma kan maken.”

‘Vlaanderen is een half land. Samenwerken is nodig om zuurstof in de budgetten te houden’ – Tom Waes

Gevraagd naar de noodzaak van samenwerken, zegt Waes: “Vlaanderen is een half land. Samenwerken is nodig om zuurstof in de budgetten te houden. Vanuit Nederland is de financiële noodzaak daartoe minder groot: die slaan aan op de authenticiteit van onze content. Maar ook op hoe we tv maken: slim in elkaar zittend, maar niet te moeilijk om naar te kijken. Undercover legt een emotionele connectie met de kijker. Dat is in de Nederlandse tv-cultuur toch een beetje meer gekunsteld.”

Twalseree

VRT-hoofd drama Wim Janssens ziet dat cultuurverschil terug in de openingsbeelden van Vlaams en Nederlands drama. “In Nederland gaan ze met drones langs glazen gebouwen: dat moet groots opgezet. Wij leggen een twalseree (plastieken tafellaken) op tafel met daaraan een figuur in het halfduister. We vertrekken vanuit het klein, vanuit menselijkheid. Of het nou drugsbaronnen zijn of agenten: het zijn mensen die geheimen voor elkaar hebben, maar ook vrienden zijn.”

De Nederlandse talent manager Vanessa Henneman vertelt in een later discussieblokje die middag dat ze Jeroen Koopman, van het in Amsterdam en Antwerpen gevestigde productiehuis NewBe, onlangs hoorde zeggen dat in Nederland de markt nèt groot genoeg is om het zelf af te kunnen, waardoor de lat wat lager ligt. “In België móet het zo goed zijn dat het anderen ook overtuigt: dat levert een ander ambitieniveau op.”

De Nederlandse acteur Frank Lammers werd dankzij de door de Vlaamse VRT met Netflix gefinancierde misdaadserie Undercover (2019) een bekend gezicht in België als de aimabele gangster Ferry naast Tom Waes als undercover agent Bob. Zo geliefd was hij, dat zijn personage na drie seizoenen Undercover een eigen prequel kreeg in Ferry: De Serie (2023).

‘Ik ben heel blij met mijn cultureel asiel in Vlaanderen’ – Frank Lammers

Lammers vindt het een feest om bij de Zuiderburen te werken. Ook al stond hij samen met regisseur Wannes Destoop de afgelopen nacht tot 3.45 uur op de set van weer een nieuwe Ferry-film, die later dit jaar op Netflix verschijnt. “Er is hier meer tijd op de set, meer mensen per departement, rust, aandacht en liefde voor wat er wordt gemaakt. Op Nederlandse sets mag het eten dan misschien beter zijn, maar je moet het wel in twintig minuten naar binnen proppen. Dus ik ben heel blij met mijn cultureel asiel.”

Ambassadeur

De Vlaamse rapper/acteur Saïd Boumazoughe, derde generatie Belg van Marokkaanse komaf, en bekend door de speelfilm Patser (2018) van Adil El Arbi en Bilall Fallah, de Vlaamse tv-serie Grond (2020), en de populaire Nederlandse misdaadserie Mocro Maffia (sinds 2018), werkt andersom “tot mijn kleine ergernis de laatste jaren meer in Nederland dan in België.” Maar goed, troost hij zichzelf; “Stromae is ook eerst in Frankrijk groot geworden voor hij in België doorbrak.”

‘In Nederland is het kleurenpalet, de diversiteit veel genuanceerder. Er zijn meer mogelijkheden voor acteurs van kleur’ – Saïd Boumazoughe

Boumazoughe waardeert juist de Nederlandse mercantiele geest en de ruimte die er in hun producties is voor diversiteit. “Nederlanders kijken niet naar kleur, ras of religie: als het wat opbrengt wordt het gemaakt. Zo is Mocro Maffia van de grond gekomen: dat zou vijf jaar terug in Vlaanderen niet zijn gebeurd. In Nederland is het kleurenpalet, de diversiteit veel genuanceerder. Er zijn meer mogelijkheden voor acteurs van kleur. Daar zijn ze al sinds Shouf Shouf Habibi (een multiculturele komedie uit 2004) bezig voorbij je rugzak te kijken: je bent gewoon een talent. In Vlaanderen moet ik op bepaalde sets eerst nog een paar keer ‘uittruuken.’ Wij zijn daar pas over tien jaar. Over de grens ben ik niet meer de Marokkaan maar de Vlaming. Dus of je wilt of niet: ik ben een ambassadeur.”

Zowel Boumazoughe als Lammers zijn het erover eens dat commercialiteit in Nederland boven eigenzinnige inhoud gaat. Lammers: “Het is in Nederland heel erg moeilijk iets gemaakt te krijgen dat je als filmmaker zèlf gaaf vindt. In Nederland is men bezig films te schrijven om ze gefinancierd te krijgen. Mijn zoon zit op de Nederlandse Filmacademie, met zijn vrienden moet hij daar uitmaken welke films ze gaan maken. Dan zegt-ie: ‘Ik wil die film maken, maar die andere heeft meer kans op geld.’ Het is belachelijk dat het zo werkt.”

Vervolgens gaan de Nederlanders op zoek naar de zo gemiste authenticiteit over de grens.

Regisseur Wannes Destoop, die de nieuwe Ferry speelfilm regisseert, reageert: “Hier zeggen we altijd: volg je hart. Al klinkt dat misschien wat wollig.”

Lammers: “Niet wollig! Verdedig dat met hand en tand!”

Authenticiteit

Over waar hem die tijdens de bijeenkomst veelgeroemde authenticiteit in zit, zegt Wim Janssens van de VRT: “Vroeger duwden we beide culturen meer naar elkaar toe, zochten we naar de gemene deler. Nu laten we elk meer in hun waarde, het eigene, het authentieke.” Van Huyck van De Mensen voegt daaraan toe: “We laten elkaars culturen uitgesproken zijn, willen dat niet neutraliseren tot een niks-cultuur.”

Zowel Destoop als Lammers merken niettemin dat commercie overal belangrijker wordt. Destoop zegt dat hij de invloed van Netflix bij inhoudelijke keuzes had onderschat. “Ze gaan ook over het castingproces. Dat strookt niet altijd met wat ik wil. Omdat zij bestellen willen ze het recht om mee te beslissen. Dat leidt tot meer koks in de keuken.”

De Nederlandse talent agent Vanessa Henneman vertelt: “Bij de keuze voor een rol vinden streamers het belangrijk of iemand ook een influencer is. We stelden een keer een interessante acteur voor, zeiden ze: Maar ze is niemand. Ik: Huh? Zij: Ze bestaat niet op socials. Dus moeten we acteurs daar aan leren werken.” En als je dat als acteur niet graag doet? Henneman: “Dan kunnen we mensen helpen zichzelf te promoten.” Zonder spoortje ironie: “Maar het moet wel authentiek zijn.”

Volgens Boumazoughe, die zichzelf een ‘brand’ en ‘artistiek ondernemer’ noemt, gaat het erom “een balans te vinden tussen mysterie zijn en alles online gooien.”

Lammers ziet al die zelfprofilering eerder als een probleem. “De nieuwe generatie acteurs is zó bezig zich op insta te profileren dat het wel een voetbaltransfersysteem lijkt. Ze zijn vooral bezig met de vólgende club waarbij ze kunnen spelen. Terwijl je bezig moet zijn met hoe je de wedstrijd die je nu speelt, de rol waar je mee bezig bent, perfect doet. Je zit daar niet voor jezelf, maar om met z’n allen een verhaal te vertellen.”

Rebel sans gêne

Voordeel is dat er door de streamers ook nieuwe kansen ontstaan om als Vlaams-Nederlandse samenwerking de wereld te veroveren. Wellicht ook door de kracht van de Vlaamse authenticiteit met de Nederlandse diversiteit te bundelen? Lammers: “Met Undercover stonden we één op Barbados!” Achtergronden van mensen zouden er volgens hem niet meer toe moeten doen: “Ik wil gewoon de beste acteur als tegenspeler. Of die nou Waregems proat - zoals regisseur Wannes Destoop - of Brabants: dat zou niet uit moeten maken. Alsof ze dat op Barbados weten!”

Boumazoughe voegt daar nog aan toe: “We moeten onze rebellen-sans-gêne toelaten. Durf te luisteren naar de subcultuur!”

Op de terugweg staan bij een afrit van de snelweg Belgische en Nederlandse boeren in het donker gebroederlijk tussen hun trekkers om een vuur in een leeg olievat met elkaar te klappen. Als dat geen authentieke, rebelse arena is.

Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Sorry

Je bezoekt deze website via een openbaar account.
Je kunt alle artikelen lezen, maar geen producten kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische herabonnering. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met emma.reynaert@onserfdeel.be.